Ovo je jedino mesto sa kojeg se ljudi vraćaju i do 6 centimetara viši: Ali prava cena dolazi kasnije

Kada pomislimo na putovanja koja menjaju čoveka, uglavnom zamišljamo nova iskustva, uspomene i drugačiji pogled na svet. Međutim, postoji jedno mesto sa kojeg se ljudi doslovno vraćaju drugačiji nego što su otišli - i to za nekoliko centimetara viši.

Reč je o Međunarodnoj svemirskoj stanici (ISS), laboratoriji koja kruži oko Zemlje na visini od oko 400 kilometara. Astronauti koji tamo provedu mesece često se po povratku kući suoče sa neobičnom promenom: postaju viši i do šest centimetara.

Preporučujemo

Ipak, ono što na prvi pogled deluje kao zanimljiva posledica života u svemiru zapravo otkriva mnogo složeniju priču o tome kako ljudsko telo reaguje na okruženje za koje nikada nije bilo stvoreno.

Zašto astronauti rastu u svemiru?

Na Zemlji gravitacija neprestano pritiska naše telo. Kičma, pršljenovi i diskovi između njih svakodnevno trpe opterećenje zbog telesne težine.

Zbog toga smo svi ujutru neznatno viši nego uveče. Tokom dana gravitacija polako sabija kičmeni stub, pa visina može da se smanji i za nekoliko milimetara.

U svemiru se događa potpuno suprotno.

Astronauti na Međunarodnoj svemirskoj stanici nalaze se u stanju mikrogravitacije, pa kičma više nije izložena stalnom pritisku. Diskovi između pršljenova šire se i upijaju više tečnosti, dok se mišići koji na Zemlji neprekidno održavaju držanje tela opuštaju.

Rezultat je izduženje kičmenog stuba i privremeni rast visine.Poznati američki astronaut Skot Keli, koji je proveo gotovo godinu dana u svemiru, bio je među onima kod kojih je zabeležen značajan porast visine po povratku na Zemlju.

Nisu samo diskovi zaslužni za promenu

Godinama se verovalo da su za povećanje visine odgovorni isključivo intervertebralni diskovi - elastični "jastučići" između pršljenova.

Međutim, novija istraživanja sprovedena na Međunarodnoj svemirskoj stanici pokazala su da u promenama učestvuju i duboki mišići duž kičme, poznati kao paraspinalni mišići.

Na Zemlji oni neprekidno rade protiv sile gravitacije. U svemiru više nemaju taj zadatak, pa dolazi do njihovog opuštanja i dodatnog izduživanja kičmenog stuba.

Zbog toga astronauti postaju viši nego što bi bili samo usled širenja diskova.

Prava cena dolazi nakon povratka

Dobitak nekoliko centimetara možda zvuči kao zanimljiva prednost, ali stručnjaci ističu da je to najmanje važna posledica dugotrajnog boravka u svemiru.

Mnogo ozbiljniji problem predstavlja ono što se događa sa kostima i mišićima.

Tokom boravka u orbiti astronauti gube između jedan i jedan i po procenat gustine kostiju mesečno u delovima tela koji na Zemlji nose najveće opterećenje - pre svega u kukovima i nogama.

NASA je dokumentovala da se deo tog gubitka ne oporavlja u potpunosti ni godinu dana nakon povratka na Zemlju.

Istovremeno, dolazi i do promena u mišićima koji podržavaju kičmu. Nakon dugih misija kod nekih astronauta primećena je masna infiltracija mišića, što može doprineti bolovima i smanjenoj funkcionalnosti.

"Kičma nije bila spremna za Zemlju"

Jedan od najupečatljivijih primera je astronaut Frenk Rubio, koji je na Međunarodnoj svemirskoj stanici proveo čak 371 dan.

Po povratku na Zemlju prijavio je značajne bolove u donjem delu leđa. Kako je objasnio, nakon više od godinu dana lebdenja organizam je morao ponovo da nauči kako da održava telo u uspravnom položaju pod uticajem gravitacije.

Ono što većina ljudi radi automatski svakog dana, za astronauta nakon dugog svemirskog leta postaje novi izazov.

Zašto je ovo važno za buduće misije?

Naučnici posebno pažljivo prate ove promene zbog planova za buduće misije na Mars.

Putovanje do Crvene planete trajalo bi mnogo duže od današnjih misija na Međunarodnoj svemirskoj stanici, što znači da bi promene na kostima, mišićima i kičmi mogle biti još izraženije.

Pored zdravstvenih izazova, postoje i praktični problemi. Ako astronaut tokom leta postane nekoliko centimetara viši, to utiče na dizajn svemirskih odela, sedišta i prostora u letelici.

Zbog toga inženjeri već sada moraju da računaju na promene koje ljudsko telo prolazi tokom dugotrajnog boravka u svemiru.

Telo koje se prilagođava nemogućem

Privremeni rast visine zapravo je samo vidljivi znak mnogo složenijih procesa koji se odvijaju u organizmu.

Dok se na Zemlji svakodnevno prilagođavamo gravitaciji, u svemiru ljudsko telo pokušava da pronađe ravnotežu u uslovima kakve evolucija nikada nije predvidela.

Zato povratak astronauta na Zemlju nije kraj putovanja, već početak novog procesa oporavka koji može trajati mesecima, a ponekad i godinama.

Upravo zbog toga nekoliko dodatnih centimetara visine predstavlja mnogo više od zanimljive činjenice - to je podsetnik koliko je ljudsko telo istovremeno prilagodljivo i ranjivo kada napusti svoj prirodni dom.

(Ona.rs)