Četvorica njih ostavili su traga na istoriji ovog utvrđenja: Naziv duguje jednoj devojci, neobičnog imena

Svaki u svoje vreme, četvorica ljudi iz različitih država, ostavili su značajan trag i na istoriju utvrđenja, koje i dan danas na obalama reke Dunav ponosno stoji.

Iako je tvrđava Golubački grad tek jedno od brojnih utvrđenja, koja su izgrađena duž toka ove moćne reke, neretko se izdvaja kao jedna od najlepših.

Tokom 14. i 15. veka su se odigrali događaji koji su umnogome uticali i na istoriju naše zemlje. Njihovi akteri su, uz despota Stefana Lazarevića, bili i ugarski kralj Žigmund Luksemburški i vojskovođa tada moćnog Osmanskog carstva po imenu Kodža Mahmud paša, te vitez rodom iz Poljske, istorijski znan kao Zaviša Crni.

Svako od njih je na svoj način ostavio značajan trag i na istoriju Golubačke tvrđave.

Devojka zanimljivog imena

Pozicija koju zauzima tvrđava Golubački grad jasno ukazuje na to da oni koji su je izgradili nisu to mesto odabrali tek pukim slučajem. Naprotiv, na mestu na kome je sam početak, po mnogo čemu fascinantne Đerdapske klisure odabrano je sa razlogom, jer je imalo izuzetan vojni, ali i strateški značaj.

Ne samo da je utvrđenje služilo za kontrolu vodenih puteva, već je korišćeno i da bi se kontrolisao drumski put koji je u blizini prolazio i koji je povezivao Istok, sa jedne i Zapad sa druge strane.

Mnoge sile toga doba su baš zato i želele da osvoje ovo utvrđenje. Nekima je to uspevalo, a nekima baš i nije.

Zvaničnih podataka o tome ko je tačno i kada tvrđavu Golubački grad izgradio nema, iako se u prvim decenijama 14. veka prvi put pominje u spisima. Baš u vreme kada je bila pod ugarskom vlašću.

Za nju se vezuju mnoge legende, koje su ostale očuvane do današnjih dana. Među njima najpoznatija je ona koja pojašnjava otkuda joj takav naziv.

Devojka neobičnog imena, Golubana, bila je ta kojoj se pripisuju zasluge za naziv ovog utvrđenja. Priča o njoj i njenom herojskom činu, da ne prihvati da ode u harem osmanskog komandanta, koji ju je želeo, legenda je koja i danas živi. Prema njoj, besan zbog odbijanja, taj komandant osmanske vojske odlučuje da devojku surovo kazni.

Iako je bila okovana za jednu od stena u blizini utvrđenja, hrabra i lepa Golubana nije poklekla. Milija joj je bila surova smrt, nego odlazak u harem.

Dodatno u prilog istinitosti ove legende ide i to što se Baba kaj naziva stena u Dunavu, a taj naziv se sobodno sa turskog jezika prevodi kao pokaj se, navedeno je na zvaničnom sajtu tvrđave Golubački grad.

Uticaji četvorice znamenitih ljudi

Tek jedan od pripadnika viteškog Reda zmaja, čije se osnivanje pripisuje Žigmundu Luksemburškom, bio je i srpski despot Stefan Lazarević. Upravo on se smatra zaslužnim što je Golubačka tvrđava proširena i obnovljena. Takođe, u unutrašnjosti ove moćne tvrđave na obalama Dunava podigao je palatu.

Jedna od načuvenijih bitaka koja je imala za cilj osvajanje tvrđave Golubački grad odigrala se 1428. godine. Njen glavni akter bio je ugarski kralj Žigmund Luksemburški.

Danas je u rodnoj Poljskoj slavljen kao junak, ali je Zaviša Crni i u srpskoj istoriji ostao upamćen kao heroj, koji je u toku odsudne bitke srčano jurišao na osmansku vojsku. Tom prilikom je položio i svoj život, a prema određenim istorijskim izvorima, u porti crkve koja se u blizini utvrđenja nalazi bio je i sahranjen. Srpski ratnici su tom prilikom Zavišu Crnog „sahranili uz velike počasti“.

Grk poreklom, od majke Srpkinje, Kodža Mahmud paša bio je još jedan čovek koji je ostavio značajan trag na istoriju ovog utvrđenja. Upravo on je bio taj kome je tvrđava Golubački grad 1458. godine, desetog dana meseca avgusta i predata.

( Ona.rs )