Tri svetinje na planini nadomak Beograda, njen su dragulj: Spomenik neobičnog oblika čini je prepoznatljivom

Na manje od sat vremena vožnje od Beograda, u plodnoj Šumadiji, uzdiže se planina, koja je danas okarakterisana kao prirodno dobro. Kao takav, Kosmaj se nalazi pod zaštitom nadležnih institucija.

Čitavo područje koje je zaštićeno prostire se na površini nešto većoj od 3.500 hektara.

Preporučujemo

Budući da je svrstan u niže planine, jer se na nadmorskoj visini od 626 metara nalazi i najviši vrh, to je među svim šumadijskim uzvišenjima, Kosmaj jedna od najnižih planina u tom delu Srbije.

Zanimljivo je pomenuti da je pod šumom čak oko 70 procenata ukupne površine zaštićenog područja ove planine.

Mesto na kome obitava boginja

Kako je utvrđeno da je latinski naziv ove planine bio Casa Maiac, u doba kada su tu obitavali Rimljani, to se on dovodi u vezu sa boginjom plodnosti, prema rimskoj mitologiji.

Poznato je takođe i da su u svoje vreme Rimljani na tom području imali rudnike. Takođe, pretpostavlja se da je i pre njihovog osvajanja vršeno iskopavanje rude gvožđa na području ove planine.

Kako pojašnjava „Vikipedija“, današnji naziv ove planine dovodi se u vezu sa dva pojma. Jedan je iz keltskog, a drugi iz predindoevropskog. U pitanju su termin cos, koji je ukazivao na šume i termin maj, koji je korišćen za označavanje planine.

Sve to u potpunosti opravdava i današnji naziv ove planine, budući da su na Kosmaju najzastupljenije šume bukve i hrasta.

Dragulji Kosmaja

Među čak oko 550 biljnih vrsta, čije prisustvo je uočljivo na ovoj srpskoj planini, reliktnih je čak trideset. Takođe je utvrđeno i prisustvo pet biljnih vrsta, koje su okarakterisane kao prirodne retkosti i deset vrsta biljaka koje se karakterišu kao subendemične.

I to nije sve, jer je bogatstvo živog sveta Kosmaja oličeno i u prisustvu čak oko tri stotine vrsta gljiva.

Ništa manje nije bogat ni životinjski svet, budući da na ovoj planini, udaljenoj tek oko sat vremena vožnje od Beograda, živi 51 vrsta sisara, značajan broj vrsta ptica i insekata, kao i 24 vrste gmizavaca i vodozemaca.

Na nadmroskoj visini od 576 metara je 1971. godine na Kosmaju podignut spomenik neobičnog oblika, koji je i danas njegovo obeležje. Spomenik Kosmajsko-posavskom odredu, visine trideset metara, nastao je zaslugom arhitekte Gradimira Medakovića i Vojina Stojića, vajara.

Tri srednjevekovna manastira, koja se na području ove planine nalaze, čine ga još interesantnijim za posetu.

Iako je manastir Tresije među njima najpoznatiji, i manastir posvećen Svetom Nikoli u kosmajskom selu Koraćica, vredan je posete. Znan i kao manastir Pavlovac je zadužbina nepoznatog ktitora, mada se despot Stefan Lazarević u narodnom predanju navodi kao zadužbinar.

Iako je u ruševinama još od 17. veka, manastir Kasteljan na Kosmaju privlači pažnju posetilaca. Smatra se da datira iz 14. veka, da bi nakon tri veka bio porušen. Ostaci ove svetinje otkriveni su tek tokom druge polovine minulog veka.

( Ona.rs / „GO Mladenovac“ )