Više od milion ljudi živi sa ovim sindromom, a da to ne zna: On povećava rizik za više vrsta karcinoma

Porast broja obolelih od raka poslednjih godina sve je češća tema u naučnim istraživanjima i zdravstvenim izveštajima. Posebno zabrinjava činjenica da pojedine vrste raka, poput kolorektalnog (raka debelog creva), sve češće pogađaju mlađe osobe. O tome svedoče i primeri poznatih ličnosti kao što su James Van Der Beek i Chadwick Boseman, koji su preminuli od ove bolesti pre 50. godine života.

Iako tačan uzrok porasta slučajeva raka debelog creva kod mlađih odraslih još uvek nije u potpunosti razjašnjen, stručnjaci smatraju da značajnu ulogu imaju ishrana siromašna vlaknima i sedentarni način života. Ipak, naučnici sve više ukazuju na to da je reč o složenom spletu faktora, među kojima se izdvaja i jedno manje poznato, ali veoma važno genetsko stanje - Lynch syndrome.

Ovaj sindrom predstavlja najčešći nasledni uzrok kolorektalnog, ali i raka materice. Osobe koje imaju Linčov sindrom imaju povećan rizik da pre 50. godine razviju više vrsta karcinoma - uključujući rak debelog creva, materice, pankreasa i želuca. Uzrok leži u genetskoj mutaciji: postoji pet različitih gena čiji poremećaj može dovesti do ovog sindroma, a osoba se sa tom genetskom greškom rađa.

Važno je naglasiti da se Linčov sindrom ne „preskače“ generacijski - prenosi se sa roditelja na dete, ali svako dete ima oko 50 odsto šanse da ga nasledi. Upravo zbog toga, porodična istorija bolesti igra ključnu ulogu u njegovom otkrivanju.

Zanimljivo je da je Linčov sindrom čak i češći od poznate BRCA mutation, o kojoj se mnogo više govori u javnosti. Procene pokazuju da Linčov sindrom pogađa otprilike jednu od 300 osoba, dok se BRCA mutacija javlja kod jedne od 400. Ipak, za razliku od BRCA mutacije, koja je široko poznata i povezana sa javnim istupima poznatih ličnosti poput Angelina Jolie, Linčov sindrom i dalje ostaje u senci.

Jedan od glavnih razloga za to jeste činjenica da ovaj sindrom nema vidljive simptome. Većina ljudi ne zna da ga ima jer se ne testira, a često se otkrije tek nakon što se razvije karcinom - iako ni tada testiranje nije uvek praksa. Procenjuje se da više od milion ljudi živi sa ovim sindromom, a da toga nisu svesni.

Dodatni problem predstavlja i društvena stigma - o raku debelog creva se i dalje ređe govori u odnosu na, na primer, rak dojke. To direktno utiče na nivo informisanosti i spremnost ljudi da razgovaraju o porodičnoj istoriji bolesti.

Stručnjaci zato savetuju da svi koji u porodici imaju istoriju određenih karcinoma - posebno ako su se javili pre 50. godine – razmotre genetsko testiranje. To se odnosi na rak debelog creva, materice, pankreasa, prostate, želuca i jajnika. Testiranje je danas dostupnije nego ranije, često pokriveno osiguranjem i jednostavno za izvođenje, jer se obavlja putem uzorka krvi ili pljuvačke.

Saznanje da osoba ima Linčov sindrom može biti presudno - ne kao razlog za strah, već kao prilika za prevenciju. Rana dijagnoza omogućava češće i ciljane preglede, čime se povećava šansa da se eventualni karcinom otkrije u početnoj fazi i uspešno leči.

Važno je naglasiti da dijagnoza Linčovog sindroma nije „presuda“. Neće svaka osoba koja ga ima razviti rak, ali je rizik veći nego kod opšte populacije. Upravo zato postoje posebni programi praćenja i skrininga koji omogućavaju ljudima sa ovim sindromom da vode dug i kvalitetan život - uz pravovremenu brigu o zdravlju.

(Ona.rs/Huffpost)

Pošaljite nam Vaše snimke, fotografije i priče na broj telefona +381 64 8939257 (WhatsApp / Viber / Telegram).

Povezane vesti

Ona.rs zadržava sva prava nad sadržajem. Za preuzimanje sadržaja pogledajte uputstva na stranici Uslovi korišćenja.