Duže od 2 veka bio je potpuno pust: U njemu se čuvaju ikone iz perioda, izuzetno značajnog za istoriju Srbije

Mada je prvo pominjanje manastira posvećenog Svetim Arhangelima zabeleženo tek u drugoj polovini 16. veka, postoje indicije da je svetinja podno Kosmaja izgrađena vekovima ranije.

U manastiru Tres ili Tresi, kako je zabeležen u osmanskim spisima toga doba, obitavalo je tada čak 12 kaluđera.

Nekoliko vekova docnije, ova svetinja je potpuno zapustela.

Tek više od dva veka kasnije, u prvim decenijama prošloga veka, manastir Tresije na Kosmaju je značajno obnovljen.

Gradnja manastira

Srednjevekovni manastir na padinama Kosmaja, nedaleko od Sopota i relativno blizu današnjem Beogradu, izgradio je srpski despot Stefan Lazarević.

Međutim, iako se često može pročitati ta tvrdnja, sva je prilika da to i baš nije bilo tako.

Zapravo se smatra da je despot Stefan Lazarević bio taj, koji je ovu svetinju tokom svoje vladavine značajno obnovio.

Pa ipak, gradnja manastira posvećenog Svetim Arhangelima Mihailu i Gavrilu vezuje se za raniji istorijski period. Tačnije za kraj 13. i početak narednog veka, kada je na čelu zemlje bio kralj Dragutin, jedan od vladara iz loze Nemanjića.

Stradanje i obnova

U doba osmanske vladavine ovim područjem, stradanje nije zaobišlo ni manastir Tresije. Pred sam kraj 17. veka je svetinja značajno oštećena. U tolikoj meri, da su tresijski kaluđeri krenuli put Srema i skrili se u manastirima na području Fruške gore.

U to doba su poneli sa sobom i relikvije iz Tresija.

Među njima je najznačajniji predmet bio Psaltir, koji je najpre čuvan u fruškogorskom manastiru Hopovo, a zatim je prenet u manastir Hilandar na Svetoj Gori, u kome se i dan danas čuva.

Iguman po imenu Visarion iz beogradskog manastira Rakovica je pred kraj prve decenije 18. veka sa kaluđerima došao u Tresije. O njihovom boravku u ovoj svetinji na Kosmaju i obnovi koju su tom prilikom izvršili danas svedoči i jedan natpis. Sa leve strane od ulaznih vrata u glavnu crkvu manastira, u kamanu je o tome uklesan zapis.

Nakon toga, manastir Tresije nestaje sa istorijske scene, budući da o tom periodu nema naročitih zapisa, pa se veruje da je duže od dva veka bio pust.

Tek u prvoj polovini prošloga veka, tačnije 1936. godine je obnova ove svetinje na Kosmaju počela. Trajala je više od decenije, sve do 1950. godine.

Iako je tom prilikom rađen i ikonostas, ono po čemu je manastir Tresije takođe čuven jesu i ikone koje se u njemu čuvaju. One su tu dopremljene iz crkava, koje su se nalazile u obližnjim selima Beljina, Stojnik i Nemenikuće.

Ono po čemu su te ikone posebne jeste period u kome su nastale, budući da se vezuje za doba kada se Srbija konačno oslobodila od turskog jarma. Osim zbog toga, te ikone koje se čuvaju u manastiru Tresije značajne su i zato što na njima postoje i određeni zapisi, koji svedoče o tom dobu, vrlo značajnom za istoriju naše zemlje.

(Ona.rs / „Manastir Tresije“ )

Pošaljite nam Vaše snimke, fotografije i priče na broj telefona +381 64 8939257 (WhatsApp / Viber / Telegram).

Povezane vesti

Ona.rs zadržava sva prava nad sadržajem. Za preuzimanje sadržaja pogledajte uputstva na stranici Uslovi korišćenja.