Ovaj manastir krije priču kakvu nema nijedna srpska svetinja: Sve je otkrio jedan zaveštalni svitak

Mnogi manastiri širom Srbije bili su izgrađeni kao zadužbine bogatijih ljudi toga doba. Za neke od njih tačno se zna ko je bio ktitor, ali se za mnoge srpske srednjevekovne svetinje i danas ljudi oslanjaju na očuvana narodna predanja, ne bi li dokučili ko ih je i kada izgradio.

Međutim, na području Srpske Svete Gore ili Male Svete Gore, u okviru jednog od nacionalnih parkova Srbije, Fruškoj Gori, postoji jedan manastir za koji se tačno zna i ko ga je izgradio i kada.

Preporučujemo

Zbilo se tako da je u prvim decenijama 16. veka monah po imenu Teofilo sa svojom sabraćom pobegao iz manastira Žiča. Put ih je vodi do Fruške Gore, gde su otkrili omanju svetinju. Bila je posvećena Svetom Nikoli.

Na njenim ostacima su i podigli novu crkvu i posvetili je prazniku Rođenja Presvete Bogorodice, koji se u Srbiji obeležava 21. septembra kao Mala Gospojina.

Gradnja Šišatovca

Sve do Drugog svetskog rata, kada su ustaše značajan deo relikvija i drugih predmeta čuvanih u manastiru Šišatovac pokrali ili uništili, u ovoj fruškogorskoj svetinji čuvan je i „Zaveštalni svitak“.

Upravo iz njega se i saznalo ko je i kada izgradio ovaj manastir.

Na mestu Remetske crkve, koja je bila smeštena nadomak istoimene rečice i posvećena Svetom Nikoli, odbegli žički monasi, koje je predvodio otac Teofil podigli su prvobitnu crkvu manastira Šišatovac.

U toj svetinji, počev od polovine 16. veka čuvane su i mošti srpskog despota Stefana Štiljanovića. Upravo one su i razlog zbog koga je tadašnji patrijarh Pajsije i odlučio da u prvim decenijama 17. veka krene put ovoga manastira na Fruškoj Gori. Želja mu je bila i da sačini životopis ovog srpskog despota.

Nastanak današnje svetinje

Na mestu na kome je do tog doba postojala prvobitna crkva, tokom druge polovine 18. veka Vićentije Popović, koji je u to doba bio vršački episkop odlučuje da podigne novu crkvu, sa elementima baroka. Zato je prvobitna svetinja porušena.

Uz vršačkog episkopa, u gradnji ove, za to doba monumentalne svetinje učešće su uzeli i drugi viđeniji ljudi toga doba. Među njima su bili kapetan po imenu Trifun Isaković, zatim braća Vitković i Monasterlija.

Kasnije je Trifun Isaković, zajedno sa bratom Vukom u okviru kompleksa manastira Šišatovac podigao i kapelu. Budući da je njihova krsna slava bila Sveti Đorđe, to su i tu kapelu ovom svecu posvetili.

Samostalno je Trifun podigao i kapelu u okviru monaškog groblja i posvetio ju je Svetim apostolima Petru i Pavlu.

Nažalost, tokom Drugog svetskog rata manastir Šišatovac značajno je stradao. I ne samo da su mnoge značajne relikvije bile pokradene, nego su i minirani monaški konaci i crkva. U beogradskom Muzeju Srpske pravoslavne crkve danas se nalazi tek deo blaga ove fruškogorske svetinje.

Budući da je srpski despot Stefan Štiljanović kanonizovan, to se spomen na njega obeležava svake godine 21. septembra, kada je i slava manastira Šišatovac.

Sve do polovine 16. veka su njegove mošti u ovoj fruškogorskoj svetinji čuvane. Počev od 1942. godine se nalaze u Beogradu i to trenutno u okviru beogradske Saborne crkve.

( Ona.rs / „TO Grada Novog Sada“ )