Bio je četvrti najznačajniji manastir srednjevekovne Srbije: Freske u njemu bile su obložene zlatnim listićima
Srpski kralj Milutin istorijski je upamćen kao značajni zadužbinar. Ali među nasleđem koje je ostavio pokoljenjima, jedan manastir zauzima posebno mesto.
Uz manastir Studenicu, po ugledu na koju je i građen, te manastire Mileševa i Sopoćani, Banjska je u svoje vreme bio najznačajniji srpski manastir. Po važnosti se nalazio na visokom, četvrtom mestu.
Preporučujemo
Napustila Kolumbiju, pa došla u Nikšić: Kad smo je pitali za Srbiju i Đokovića - ostali smo u neverici!
Na ulazu u Hilandar stoji tabla koju svaki vernik prvo pročita: Jedno pravilo posebno iznenadi ljude
Istorija ove srednjevekovne svetinje, koja se nalazi na području Kosova i Metohije, nedaleko od današnjeg Zvečana bila je, u najmanju ruku teška i surova. Pa ipak, Banjska i danas živi, iako je u pojedinim istorijskim periodima ova svetinja bila gotovo pusta.
Najbogatiji manastir
Budući da je među brojnim manastirima, podignutim tokom srednjege veka, Banjska jedan od onih, koji čuva osnivačku povelju, to sa sigurnoću možemo reći i ko je bio zadužbinar i kada je građena.
Zbilo se to u prvim decenijama 14. veka. Tačnije u periodu od 1312. do 1316. godine trajala je gradnja ove zadužbine kralja Milutina Nemanjića.
Povod za gradnju manastira, koji je za uzor imao velelepnu Studenicu, bilo je Milutinovo pomirenje sa bratom mu Dragutinom.
U njemu je, prema prvobitnom naumu srpskog kralja, trebalo da se nalazi njegovo večno počivalište. Iako najpre i jeste bilo tako, grob kralja Milutina danas nije u Srbiji, već u Bugarskoj.
No, bez obzira na to, on je svoju zadužbinu u finansijskom smislu toliko obezbedio, darujući joj značajne posede, da ne čudi podatak da je upravo Banjska u svoje vreme važila za jednu od najbogatijih svetinja.
Neverovatne freske
Mnogi srednjevekovni zografi, koji su freskopisali srpske manastire bili su vrsni umetnici svog zanata. Ali freske manastira Banjska su se po jednome izdvojile.
Iako su danas prvobitne freske izuzetno slabo očuvane, došlo se do neverovatnog otkrića prilikom istraživanja freskoslikarstva ove srednjevekovne svetinje, koja je iznedrila termin „banjsko zlato“.
Tanušni listići izrađeni od zlata bili su dodatni ukras koji su srednjevekovni zografi koristili prilikom izrade banjskih fresaka. Pozadine ovih umetničkih dela oblagane su tim zlatnim listićima, što je davalo naročitu dozu veličanstvenosti freskama kojima je unutrašnjost ove svetinje na Kosovu i Metohiji bila ukrašena.
Smatra se i da je riznica ove svetinje u svoje vreme bila jedna od najbogatijih, iako od nje do danas ima vrlo malo očuvanog.
( Ona.rs / „Manastiri u Srbiji“ )