Nakon „zlatnog perioda“ postaje grad bez ljudi: Danas se polako ali sigurno vraća na turističku mapu ostrva

Zamrznut u vremenu, grad Famagusta svedok je tragične istorije tog dela ostrva Kipar i sukoba između grčke i turske strane u vezi sa jednim od najsunčanijih mediteranskih ostrva.

U zavisnosti od toga koje izvore pratite, zavisiće i predstavljanje čitave situacije koja se vezuje za jedan od najpoznatijih „gradova duhova“ današnjice.

Preporučujemo

Surova je istorija ovog grada, koji i dan danas svedoči o njegovom usponu kao jednog od najpoznatijih kiparskih, ali i letovališta na čitavom Mediteranu.

Zapravo, Famagusta je u periodu od 1960. godine, pa sve do nemilog događaja koji se odigrao 14. avgusta 1974. godine, bila mondensko letovalište, koje je bilo izuzetno posećeno. Koliko je Famagusta bila u to doba poznata svedoči podatak i da su mnogi, tada poznati holivudski glumci i druge poznate ličnosti letovali baš u tom kiparskom gradu.

Tragični događaj

Više od oko 40 hiljada stanovnika Amohostosa, odnosno Famaguste bivaju prisiljeni da napuste svoje domove. Tog 14. avgusta 1974. godine završeno je osvajanje grada od strane Turske. Kiparski Grci ostavljaju svoje domove i odlaze u druge delove ostrva koji su pod grčkom upravom.

Koliko je čitav događaj bio donekle neočekivan, svedoči i to što su u nekim domovima Varoše, koja se nalazi u južnom delu Famaguste, ali i u ostalim delovima grada, ostali postavljeni stolovi, kao i mnoge druge lične stvari meeštana. Mnogi od njih samo su spašavali živu glavu, pa je posebno tragično slušati ih kako govore o tome da ništa nisu iz svog doma uspeli da ponesu za uspomenu.

Često se sa današnjeg aspekta ovaj, možda najpoznatiji „grad duhova“ na svetu poredi sa vremenskom kapsulom, budući da je decenijama Famagusta ostala netaknuta.

Bila je pod upravom turskih vojnih snaga, pa nije bilo moguće posetiti je. Danas se, međutim, situacija u turističkom smislu menja, pa su određeni delovi Famaguste, a naročito Varoša kao njen najzanimljiviji deo, ipak otvoreni za znatiželjnike.

Nemi svedok zlatnog perioda

Jedan od manjih gradova na ostrvu Kipar, Amohostos ili Famagusta je najpre bio naseljen zanatlijama, poljoprivrednicima i ljudima koji su živeli od svojih ruku, što bi se reklo.

Međutim, nedugo nakon završetka Drugog svetskog rata i proglašenja nezavisne Republike Kipar, avgusta meseca 1960. godine, situacija se menja. Upravo tada počinje i značajniji razvoj Famaguste, koji će joj doneti i titulu jedne od najpoznatijih mondenskih destinacija u ovom delu sveta, što jeste bila sve do tragičnog događaja 1974. godine.

U periodu neposredno pre toga, smeštajni kapaciteti kojima je Famagusta raspolagala činili su bezmalo 80 procenata celokupnih smeštajnih kapaciteta ostrva, što sasvim jasno ukazuje na njen značaj u turističkom smislu.

Luksuzni hoteli i prodavnice ekskluzivne robe, nove javne i stambene zgrade, moderno opremljeni prostori i duga peščana, lepo uređena plaža, svrstali su Famagustu u moderan turistički grad za to doba.

Do tog tragičnog događaja, glavna luka na Kipru bila je upravo Famagusta, grad poznat i po proizvodnji citrusa i razvijenoj industriji. Pa ipak, najveći napredak gradu u ekonomskom smislu doneo je upravo turizam, jer je Famagusta u to doba važila za jedno od najprestižnijih letovališta u tom delu sveta. Tada je u gradu postojalo čak 39 kategorisanih i sedam nekategorisanih hotela, podaci su koje navodi zvanični sajt Opštine Famagusta, čije se privremene kancelarije danas nalaze u gradu Limasolu.

Famagusta danas

Na grčkom Amohostos ili Famagusta grad je koji uvek budi emocije, a okrug Varoša posebno, jer je tu možda najvidljivija sva tragedija koja ga je zadesila. Poznat i kao Kapali Maraš na turskom, ova gradska četvrt smeštena u istočnom delu i upravo ona je i važila za najrazvijeniji deo Famaguste u turističkom smislu.

Čak više od 700 hiljada ljudi godišnje je u „zlatom periodu“ letovalo u Varoši. Stanovnici tog kiparskog grada posebno su bili ponosni na to što su Ričard Barton i Elizabet Tejlor, ali i Sofija Loren, zatim Brižit Bardo i drugi poznati glumci i značajne ličnosti letovali baš u Varoši. Upravo to je i doprinelo značaju koji je Varoša u to vreme imala.

Iako je decenijama unazad bila pod budnim okom turske vojske, počev od 2020. godine su dozvoljene turističke posete, ali uz „kontrolisani javni pristup“. Tako je moguće u Varoši videti ostatke čuvenih građevina iz najsvetlijeg perioda, ali i sve ono što je ostalo zamrznuto u vremenu.

Najpoznatija ulica u svoje vreme bila je Avenija demokratije, u kojoj su se nalazili i najposećeniji restorani i prodavnice, a danas sve te građevine svedoče nekadašnjem sjaju, iako potpuno napuštene.

Izgrađena još tokom 16. veka, velelepna crkva posvećena Svetom Nikoli danas je džamija Lala Mustafa paše. Posebno je zanimljiv podatak da se na području grada nekada nalazilo više od čak tri stotine svetinja, čiji ostaci su i danas vidljivi.

Nedaleko od Famaguste je i grob apostola Varnave, koji se smatra osnivačem Kiparske crkve, kao i manastir njemu posvećen. Takođe, u blizini su i dva značajna arheeološka lokaliteta, Engomi i Salamina.

Poznata i kao Otelova kula, tvrđava Famagusta nudi spektakulatar pogled na jedan od najvećih napštenih gradova na celom svetu.

( Ona.rs / „Dovecgroup.com“ / „Famagusta.org.cy“ )