Svi se nalazimo "kod konja", a malo ko zna šta je ovde bilo pre spomenika

Skloni smo svi, manje ili više da mnoge gradske znamenitosti prihvatamo kao takve, ne razmišljajući baš mnogo o njihovoj istoriji i značaju.

Iako smo se navikli da se nalazimo “kod konja”, kako se popularno naziva mesto u centru Beograda, zaboravljamo koliko je zapravo značajan taj spomenik i vladar kome je posvećen, za istoriju naše zemlje.

Još je značajnije mesto na kome je postavljen spomenik srpskom knezu Mihailu Obrenoviću, a koje je nekada bilo centar kafanskog i boemskog života prestonice.

Istini za volju, ređe se pominje da je to bio “Bermudski trougao”, kako je u šali nazivan, jer su se mnogi glumci, književnici i ostali boemi lako gubili u nekoj od kafana, koje su tu postojale. Kao kruna među njima bila je kafana “Dardaneli”, koja je bila na mestu na kome se danas ponosno uzdiže Narodni muzej Srbije. Baš iza spomenika srpskom knezu.

Kad je trg bio boemski

Nekoliko godina pre nego što je niklo zdanje Narodnog pozorišta, glavni trg u gradu nije nalikovao današnjem. Bio je, doduše, mesto okupljanja Beograđana, ali najpre onih koji su imali želju da uživaju u čašici razgovora i, naravno pića.

Bilo je tu i pisaca i glumaca, ali i svih onih koji su na takav način želeli da provode vreme. Sada već daleke 1855. godine na glavnom gradskom trgu niče kafana simbolično nazvana “Dardaneli”. Upravo će ona i biti svojevrstan centar boemskog života Beograda.

U njoj su sate, a neki čak i dane i noći, provodili. Kosta Ivković, čiji je sin Momčilo bio poznati beogradski doktor, bio je i prvi vlasnik “Dardanela”, ali je kafana pravi procvat doživela nešto docnije. Zapravo, baš u vreme kada je na današnjem Trgu republike podignuto zdanje Narodnog pozorišta.

U to doba Ćira, kako je bio nadimak Mite Ristića, inače kafedžije, uzima u zakup ovu kafanu i podosta radi na njenom uređenju. Ako se to tako može nazvati, jer su “Dardaneli” pre toga bili ono, što slobodno možemo nazvati birtija. Jedan od najzanimljivijih podataka za pređašnju istoriju ove beogradske kafane je to da je u njoj postojala peć, koju nije ložio kafedžija, već bi gosti, kada im postane hladno, jednostavno ustajali i ubacivali po koje drvo ne bi li se prostor zagrejao.

Mnogo se toga značajnog odigravalo u ovoj beogradskoj kafani. Kao kuriozitet, u autorskom tekstu za “Kaldrma.rs”, Ana Atanasković navodi da je stihove posvećene Svetom Savi, „Ko udara tako pozno“ Vojislav Ilć napisao baš za jednim od stolova kafane „Dardaneli“.

Prvi beogradski umetnički spomenik

Nešto duže od deceniju nakon što je na tada Pozorišnom trgu niklo zdanje Narodnog pozorišta, u Beogradu je podignut i prvi spomenik koji je izradio jedan umetnik. Doduše italijanski, ali nema veze.

Bio je to italijanski umetnik po imenu Enriko Paci, čiji je rad, među 17 pristiglih na konkurs, bio odabran za najbolji.

Međutim, Beograđani kao Beograđani, a posebno oni koji su sedeli za kafanskim stolovima „Dardanela“, pravili su šale na pozicioniranost kafane. Nije bilo neuobičajeno da je pominju kao mesto „kod konjske guzice“, uzevši u obzir da se zaista ta kafana nalazila iza spomenika knezu Mihailu Obrenoviću.

Postavljen simbolično baš ispred zdanja Narodnog pozorišta, koje je i izgrađeno zaslugom kneza Mihaila, spomenik poznat kao i „kod konja“ postao je vremenom ne samo znak raspoznavanja Beograda, nego i jedan od njegovih najznačajnijih simbola.

Na dan kada je praznovan Sveti Nikola 1992- godine, kada je i slava doma Obrenovića, širom Beograda čula su se crkvena zvona i topovska paljba. Na taj način obeležen je trenutak kada je srpska prestonica dobila spomenik, koji će vremenom postati njen zaštitni znak i mesto koje poznaju ne samo Beograđani, već i gotovo svi oni koji Beograd posećuju.

( Ona.rs / „Beograd.rs“ )

Pošaljite nam Vaše snimke, fotografije i priče na broj telefona +381 64 8939257 (WhatsApp / Viber / Telegram).

Povezane vesti

Ona.rs zadržava sva prava nad sadržajem. Za preuzimanje sadržaja pogledajte uputstva na stranici Uslovi korišćenja.