Ljudi imaju "šesto čulo" koje većina ne koristi: Neki zbog njega mogu da imaju problema sa mentalnim zdravljem

Većina ljudi zna za pet osnovnih čula - vid, sluh, miris, ukus i dodir. Međutim, naučnici poslednjih godina sve više pažnje posvećuju još jednom, mnogo manje poznatom čulu koje bi moglo imati važnu ulogu u našem fizičkom i mentalnom zdravlju.

Reč je o interocepciji - sposobnosti organizma da registruje i tumači signale koji dolaze iz unutrašnjosti tela. Iako o njoj retko razmišljamo, upravo zahvaljujući ovom mehanizmu osećamo glad, žeđ, ubrzan rad srca, disanje ili promene telesne temperature.

Preporučujemo

Šta je zapravo interocepcija?

Psihološkinje Dženifer Marfi sa Univerziteta Rojal Holovej u Londonu i Freja Prentis sa Univerzitetskog koledža u Londonu opisale su interocepciju kao unutrašnji sistem koji pomaže organizmu da održava ravnotežu.

Zahvaljujući njemu telo nas upozorava kada treba da popijemo vodu, pojedemo obrok, usporimo disanje ili se rashladimo. Većinu tih signala registrujemo nesvesno, ali oni imaju važnu ulogu u svakodnevnom funkcionisanju.

Kakve veze ima sa mentalnim zdravljem?

Istraživači smatraju da interocepcija nije važna samo za fizičke potrebe organizma.

Sve više studija ukazuje da način na koji doživljavamo signale iz sopstvenog tela može biti povezan sa anksioznošću, depresijom, posttraumatskim stresnim poremećajem (PTSP) i poremećajima ishrane.

Na primer, osoba koja veoma intenzivno oseća ubrzan rad srca ili napetost mišića može te telesne promene doživeti kao znak opasnosti, što dodatno pojačava osećaj anksioznosti.

Zašto se razlikuje od osobe do osobe?

Analiza čak 93 studije, koju su 2022. godine sprovele Dženifer Marfi i Freja Prentis, pokazala je da se sposobnost prepoznavanja unutrašnjih signala razlikuje među ljudima.

Autorke su utvrdile da žene u proseku pokazuju manju preciznost u zadacima koji se odnose na prepoznavanje rada srca, ali su naglasile da je odnos između interocepcije i mentalnog zdravlja veoma složen i da još nije u potpunosti razjašnjen.

Glad, raspoloženje i "unutrašnji glas"

Jedno istraživanje objavljeno ove godine u časopisu eBioMedicine pratilo je kako glad utiče na raspoloženje.

Rezultati su pokazali da su osobe sa razvijenijom interocepcijom lakše održavale stabilno raspoloženje čak i kada su bile gladne. To ne znači da nisu osećale glad, već da su bolje prepoznavale signale svog organizma i uspešnije ih regulisale.

Šta su naučnici otkrili kod osoba sa anoreksijom?

Posebno zanimljive rezultate donelo je istraživanje Univerziteta Kalifornije u Los Anđelesu (UCLA), u kojem su naučnici ispitivali osobe obolele od anoreksije nervoze.

Koristeći posebnu vibrirajuću kapsulu koja se guta, istraživači su pokazali da osobe sa anoreksijom teže registruju signale koji dolaze iz želuca, čak i nakon što povrate telesnu težinu.

Autori smatraju da problem nije u tome što pacijenti ignorišu glad, već da njihov nervni sistem drugačije obrađuje signale koji dolaze iz unutrašnjosti tela.

Naučnici još nemaju konačan odgovor

Iako interesovanje za interocepciju poslednjih godina raste, stručnjaci upozoravaju da mnoga pitanja još nemaju konačan odgovor.

Pojedini autori čak osporavaju da se interocepcija može posmatrati kao posebno čulo. U radu objavljenom 2024. godine u časopisu Frontiers in Psychology iznet je stav da koncept interocepcije još nije dovoljno jasno definisan i da su potrebna dodatna istraživanja.

Za sada je sigurno samo jedno - naučnici sve više proučavaju način na koji telo i mozak međusobno komuniciraju, a upravo bi razumevanje tih "unutrašnjih signala" u budućnosti moglo doprineti boljem razumevanju mentalnog zdravlja.

(Ona.rs / ScienceAlert)