Srpska palata koja podseća na najlepša zdanja Italije: Zavirite u dvor u kom se čuva blago staro 500 godina

Središte Sremskih Karlovaca krasi zdanje koje odiše istorijom, kulturom i duhovnošću - Patrijaršijski dvor. Ova impozantna palata, nekadašnja rezidencija srpskog patrijarha, danas je dom mitropolita sremskog ali i letnja rezidencija patrijarha i sedište pravoslavne eparhije sremske, već više od jednog veka čuva duh našeg naroda.

- Ovo zdanje, zdanje Patrijaršijskog dvora predstavlja najlepši kulturno-istorijski spomenik Karlovaca, ovog dela Srbije koji zovemo Vojvodinom. Već 132. godinu na ovom istom lokalitetu, centralna tačka glavnog gradskog trga, i ova zgrada predstavlja nekadašnju rezidenciju srpskog patrijarha, danas dom mitropolita sremskog i ujedno administrativno sedište pravoslavne eparhije sremske čije je sedište u Sremskim Karlovcima. Samo ovo zdanje kao prvo predstavlja veliki ponos našeg naroda. U ono vreme kad je palata izgrađena, to je doba kada su Karlovci bili sedište patrijaršije, vreme čuvenog patrijarha Georgija Brankovića koji je ktitor ovoga zdanja. Ova palata je bila ponos Srba u tadašnjoj Austrougarskoj. Naravno, jedna monumentalna rezidencija, palata i uz obližnju Sabornu crkvu Svetog Nikole, jedan od bastiona crkveno-prosvetnog života srpskog naroda u tadašnjoj austrougarskoj carevini - rekao nam je na početku sagovornik Darko Paripović.

Preporučujemo

On želi da podseti da su Sremski Karlovci nekada bili jako bitno duhovno sedište, a potom i prosvetno-kulturni centar srpskog naroda severno od Save i Dunava u vreme velike austrijske carevine.

- Puna dva veka, od 1713. do 1913. godine, Karlovci su bili sedište narodno-crkvene autonomije i zbog toga ovaj grad ima toliki značaj za naš narod, za našu istoriju, prvenstveno za našu duhovnost. Danas je sedište pravoslavne eparhije sremske. Do 1936. godine, dok u Beogradu nije izgrađena današnja rezidencija preko puta Saborne crkve, ovde je bila glavna rezidencija srpskog patrijarha. Čak i u onom periodu posle ujedinjenja srpske crkve, odnosno obnove patrijaršije posle 1920. godine, kada je sedište patrijaršije premešteno put našeg glavnog grada, ovo zdanje i dalje ostaje glavna rezidencija do 1936. kada je glavna rezidencija Njegove svetosti premeštena u Beograd. Danas je ovo lepo zdanje dom mitropolita sremskog i ujedno letnja rezidencija srpskog patrijarha, jer Karlovci, Beograd i Peć su tri sedišta naših patrijaraha - rekao nam je sagovornik.

Riznica je otvorena za javnost

- Jedan deo ovog zdanja namenjen je riznici Srpske pravoslavne crkve, crkvenom muzeju koji već 27 godina radi, otvoren za javnost davne 1999. godine. U ovih šest soba izloženi su prvenstveno bogoslužbeni, kao i drugi umetnički predmeti iz eparhije sremske i iz eparhije dalmatinske i iz eparhije osečkopoljske i baranjske, iz današnje Hrvatske. Ovi predmeti iz naših eparhija iz Hrvatske doneti su pre više od tri decenije u vreme ratnih sukoba na prostoru bivše Jugoslavije, u vreme građanskog rata u Hrvatskoj. Brojne ikone su na taj način spasene. Donete su kod nas u Srbiju, kroz restauratorsko-konzervatorske radove te umetnine su, što bi se reklo, vraćene u život - kaže nam on.

Upravo one su i deo stalne muzejske postavke.

- Jedan deo ovih ikona je vraćen u Hrvatsku krajem 2018. godine na osnovu međudržavnog sporazuma Srbije i Hrvatske o povratku kulturnog blaga. Tamo se obnavljaju porušeni objekti naše crkve i korak po korak ovi eksponati će se vratiti. Jedan deo je vraćen, konkretno za Vukovar i Pakrac, a ovde još uvek imamo najviše ikona iz severne Dalmacije, iz eparhije dalmatinske i iz sela Dalj kod Osijeka. Ovo malo selo inače je rodno mesto čuvenog Milutina Milankovića, ujedno je i sedište pravoslavne eparhije osečkopoljske i baranjske. Znači, u pitanju je srpsko duhovno kao i crkveno blago, kulturno blago od 15. pa do 19. veka i ova naša riznica je danas neodvojiv deo turističke ponude Karlovaca i ujedno jedno lepo mesto gde se na najbolji način može upoznati jedan mali deo srpske duhovnosti, kulture i istorije - dodaje on.

Zgrada podignuta u neorenesansnom stilu

- Sama zgrada podseća na one lepe italijanske palate. Jedna kombinacija elegancije i monumentalnosti, zdanje na kome se nije štedelo jer već na početku 19. veka sazrela je jedna ideja da se na ovom istom mestu gde su se ranije nalazile skromnije rezidencije jednog dana izgradi jedno monumentalno moćno zdanje koje će na najbolji način predstavljati što karlovačku mitropoliju, što ceo srpski narod u tadašnjoj Habzburškoj monarhiji - rekao nam je Paripović.

Istakao je i ko je najviše zaslužan za njegovu gradnju.

- Fond za izgradnju ove palate osnovao je čuveni Stefan Stratimirović, najdugovečniji i najznačajniji od svih karlovačkih arhijereja. On će priložiti početnih 40.000 forinti u fond iz koga će se vremenom podići ovo monumentalno zdanje. Ali čovek koji je najzaslužniji što se ovde nalazimo zvao se Georgije Branković, čuveni patrijarh, najveći neimar od svih arhijereja karlovačkih i u njegovo vreme palata je izgrađena za samo dve godine, od 1892. do 1894. I od te godine, 1894. pa do danas, palata se nalazi na ovoj lokaciji. Ponoviću, pravi biser kad je u pitanju arhitektura. I ono što je jako bitno, projekat je uradio čuveni Vladimir Nikolić, arhitekta koji je uz Georgija Brankovića najzaslužniji što su na prelazu iz 19. u 20. vek na ovom prostoru glavnog gradskog trga podignute neke od najmonumentalnijih javnih građevina bez kojih danas ne bi bilo glavnog gradskog trga Branka Radičevića. Ovo zdanje, to jest jedan njegov deo, riznica Srpske pravoslavne crkve, od 1999. godine je sastavni deo turističke ponude Sremskih Karlovaca i u ovih šest soba se mogu videti ovi prelepi eksponati iz naših crkava i manastira. Otuda taj simboličan naziv riznica za ovu muzejsku postavku jer ovde se čuva ono pravo duhovno-kulturno blago srpskog naroda staro stotinama godina - detaljno nam je pojasnio sagovornik.

Patrijaršijski dvor je i mesto održavanja raznih svečanosti.

- I s vremena na vreme na spratu, gde se nalazi velika svečana sala, tamo se održavaju izložbe, promocije knjiga, koncerti duhovne muzike kao i drugi kulturni sadržaji. Ali prvenstveno prizemlje gde je naša riznica, otvoreno je za posetioce tokom čitave godine. Hiljade i hiljade ljudi svih uzrasta, što iz zemlje što iz celog sveta obilaze našu riznicu. Najviše ima dece, đačkih ekskurzija iz škola iz Srbije i Republike Srpske. Hiljade mališana, u stvari od onih najmlađih razreda pa do srednjoškolaca, obilaze ovaj naš muzej i na ovaj se način upoznaju prvenstveno sa istorijom kao i duhovnošću svog naroda. Šest ambasada je ovde bilo, nekoliko ministara vlade Srbije pre nekoliko meseci i sam predsednik države. Mi smo čitave godine otvoreni za brojne posetioce i svi ste dobrodošli u Sremske Karlovce - završio je naš sagovornik sa vrlo lepom pozivnicom da se posete Sremski Karlovci.

(Ona.rs)