Posetili smo školu koja ima 6 radnih dana i strogo organizovan raspored: Preživela je ratove i zatvaranja

Smeštena u srcu Sremskih Karlovaca, jedna škola od 1794. godine obrazuje generacije mladih koji žele da se posvete crkvenom životu i bogoslovlju. Ono što je čini jedinstvenom u Srbiji nije samo istorija koja traje više od dva veka, već i rigorozan dnevni raspored đaka, šest radnih dana u nedelji, bogat program jezika i obavezna praksa u crkvi.

Ova bogoslovija, poznata i kao Karlovačka bogoslovija, nije samo obrazovna institucija - ona je čuvar tradicije, mesta gde se spajaju vekovni običaji, obrazovanje i vaspitanje, a kroz svoju istoriju bila je svedok i učesnik ključnih događaja za srpski narod i crkvu.

- Ono što ovu školu izdvaja jeste šest radnih dana u nedelji. Subota je radna, po tome smo jedinstveni u Srbiji. Takođe, nema prirodnih nauka, nema matematike, fizike i svih ostalih prirodnih nauka koje su karakteristične za druge srednje škole. Imamo dosta jezika u nastavnom programu: grčki, latinski, ruski, engleski, crkvenoslovenski i srpski jezik - rekao nam je sagovornik Luka Stanojević, doktorand na Pravoslavno-bogoslovnom fakultetu.

Kako nam je otkrio, dnevni raspored đaka je ceo isplaniran.

- Ustaju rano ujutru u 6 sati, nakon toga odlaze na jutarnje bogosluženje u Sabornu crkvu, potom doručak, časovi, slobodno vreme. Onda imaju takozvano 'zanimanje', to je period obaveznog učenja. Oni su obavezni da provode u učionicama od četiri do pola šest. Posle toga odlaze na večernje bogosluženje, potom večera, drugo zanimanje i odlazak na spavanje. Svetla se gase u pola deset uveče - kaže nam Stanojević.

O Bogosloviji u Sremskim Karlovcima

- Bogoslovija Svetog Arsenija u Sremskim Karlovcima, ili Karlovačka bogoslovija kako je popularnija u istoriji, ali i u našem narodu, postoji još od davne 1794. godine kada je osnovana. Inače, sama ideja da se u Sremskim Karlovcima otvori jedno bogoslovsko učilište dosta je starija. Prilikom dolaska našeg naroda na ove prostore, prostore severno od reke Save i Dunava 1690. godine, vrlo brzo je formirana jedna crkvena struktura, Karlovačka mitropolija, koja je postala na neki način garant opstanka srpskog naroda u ovim krajevima - kaže naš sagovorniki dodaje:

- S tim u vezi, svi predstojatelji te crkvene strukture, odnosno mitropoliti koji su stolovali ovde u Sremskim Karlovcima, želeli su da otvore jednu školu gde će se školovati sveštenici, monasi i svi drugi crkveni delatnici. Tako da je ceo 18. vek protekao u znaku nastojanja mitropolita i arhijereja da se otvori jedno bogoslovsko učilište. Najviše uspeha u tome imao je karlovački mitropolit Stefan Stratimirović koji je, shodno odlukama Temišvarskog sabora iz 1790. godine, izdejstvovao da se u Sremskim Karlovcima otvori Karlovačka bogoslovija - rekao nam je Stanojević.

Bogoslovija u Sremskim Karlovcima je imala i svoje faze.

- Prva faza vezuje se za godinu osnivanja, 1794, pa do prvog gašenja 1872. godine. To je period kada škola nije imala neki svoj zvanični statut, već se nastava odvijala po pravilniku koji je sastavio mitropolit Stratimirović u dogovoru sa arhimandritom Jovanom Rajićem. Školovanje je u ovom prvom periodu prvo trajalo dve godine, do 1825, kada je produženo na tri godine. U nekoliko navrata je prekidana nastava zbog, revolucionarnih dešavanja polovinom 19. veka, da bi se početkom 70-ih godina 19. veka utvrdilo da je došlo do hiperprodukcije kadra u Karlovačkoj mitropoliji, ali i opšte ocene da je Karlovačkoj bogosloviji neophodno da se izvrši jedna reorganizacija u njenom radu - otkriva nam on.

Nažalost, škola je jedno vreme bila i zatvorena.

- S tim u vezi, škola je zatvorena privremeno 1872. godine, da bi tri godine kasnije škola bila ponovo otvorena. Taj period, drugi period u njenom postojanju, koji je počeo 1875. godine a završio se Prvim svetskim ratom, predstavlja najsjajniji period u istorijatu škole. Prvi rektor koji je stupio posle ponovnog otvaranja bio je otac Ilarion Ruvarac, jedna od najznačajnijih ličnosti u istorijatu škole, začetnik kritičkog pravca u srpskoj istoriografiji. A posle njega ređali su se velikani srpskog bogoslovlja, kao što su Ilarion Zeremski, Jovan Borota, Jovan Vučković, Irinej Ćirić, Lazar Mirković, Radoslav Grujić i mnogi drugi koji su odigrali značajnu ulogu u srpskom bogoslovlju 20. veka - kaže Luka Stanojević otkrivajući koji su to ljudi obeležili stvaranju ove škole u Sremskim Karlovcima.

Bogoslovija je bila nažalost i ugašena.

- Posle Prvog svetskog rata i stvaranja nove države, Bogoslovija je bila ugašena. Međutim, usled okolnosti, Beogradska bogoslovija se preselila ovde, tako da je na određeni način ponovo nastavljeno bogoslovsko obrazovanje u Sremskim Karlovcima. Iz tog perioda značajno je napomenuti da je ovde predavao Sveti Justin Popović, Justin Ćelijski, novokanonizovani srpski svetitelj, i još mnogi drugi intelektualci. Bilo je tu puno Rusa koji su usled Oktobarske revolucije došli u ove krajeve i neki od njih su postali profesori ovde u Sremskim Karlovcima u Bogosloviji. Nakon Drugog svetskog rata škola je ponovo bila zatvorena. Usledila je najduža pauza u radu Karlovačke bogoslovije. Naime, otvorena je tek 1964. godine i od tada do danas radi bez prekida - kaže nam sagovornik.

O arhimandritu Jovanu Rajiću.

- S početka, prilikom otvaranja škole, izdvojio bih arhimandrita Jovana Rajića. Arhimandrit Jovan Rajić, koviljski sabrat, pored sve prosvetne delatnosti tokom većeg dela 18. veka, bio je pisac programa za Karlovačku bogosloviju prilikom otvaranja 1794. godine. Osim njega, takođe, spomenuo sam i oca Ilariona Ruvarca, prvog rektora obnovljene Karlovačke bogoslovije, koji se na njenom čelu nalazio sedam godina. On je takođe napisao jednu knjigu o školi, to je da kažemo, prvi pokušaj nekog naučnika da prikaže istorijat Karlovačke bogoslovije. Nakon njega takođe bih spomenuo i sveštenika Jovana Vučkovića, koji se preko 20 godina nalazio na čelu ove škole. U njegovom periodu sazidana je zgrada seminara, odnosno internata za đake, početkom 20. veka. Kasnije takođe imamo i Svetog Irineja Ćirića, Svetog Justina Popovića, kao i mnoge druge koji su doprineli da se naširoko čuje o Karlovačkoj bogosloviji - kaže doktorand.

Bogoslovija je otvorena za posetioce, a kako nam je Luka Stanojević otkrio, najčešće ih dolaze đaci u okviru ekskurzija.

- U suštini, svako ko želi može da dođe u Bogosloviju, da pogleda spomen-sobu, da se upozna sa pravilnikom koji danas vlada za učenike. Tako da dolaze nam turisti, najčešće dolaze ekskurzije. U pitanju su deca iz Srbije, iz Republike Srpske i svih ostalih srpskih krajeva koji dolaze često u Karlovce, te tako posećuju Bogosloviju. Trenutno škola ima oko 80 đaka. Interesovanje zadnjih par godina je poraslo, za razliku od ranije, ranije kada je došlo do određene stagnacije, tako da smo zadovoljni sa ovim brojem đaka - zadovoljno nam odgovara sagovornik.

(Ona.rs)

Pošaljite nam Vaše snimke, fotografije i priče na broj telefona +381 64 8939257 (WhatsApp / Viber / Telegram).

Povezane vesti

Ona.rs zadržava sva prava nad sadržajem. Za preuzimanje sadržaja pogledajte uputstva na stranici Uslovi korišćenja.