Malo ko zna kako je živeo Stevan Sremac: Ratovao je, bio profesor, a tek u tridesetim postao pisac

Dela nekih pisaca ostanu samo deo školske lektire, ali postoje i oni čije priče nastavljaju da žive mnogo duže od njih. Među njima je i Stevan Sremac, jedan od najznačajnijih srpskih književnika epohe realizma, čovek koji je kroz humor, živopisne likove i autentičan govor sačuvao duh jednog vremena koje odavno više ne postoji. Njegovi romani i pripovetke i danas se čitaju, citiraju i ekranizuju, a "Zona Zamfirova", "Pop Ćira i pop Spira" i "Ivkova slava" ostali su neizostavan deo srpske kulture.

Na današnji dan prisećamo se pisca čije su stranice nasmejale generacije, ali čija je životna priča bila mnogo teža nego što mnogi znaju.

Preporučujemo

Ostao bez roditelja kao dečak

Stevan Sremac rođen je 11. novembra 1855. godine u Senti. Detinjstvo mu nije bilo lako. Veoma rano ostao je bez oba roditelja, pa je brigu o njemu preuzeo ujak Jovan Đorđević, poznati književnik, istoričar i osnivač Srpskog narodnog pozorišta. Upravo zahvaljujući njemu, Sremac dolazi u Beograd, gde nastavlja školovanje i razvija ljubav prema istoriji, književnosti i srpskoj tradiciji.

Kasnije završava tadašnju Veliku školu, današnji Univerzitet u Beogradu, a zatim postaje profesor istorije. Predavao je u Pirotu, Nišu i Beogradu, a upravo će godine provedene na jugu Srbije ostaviti neizbrisiv trag u njegovom književnom stvaralaštvu.

Ratnik pre nego što je postao pisac

Malo ko zna da je Sremac učestvovao kao dobrovoljac u srpsko-turskim ratovima 1876. i 1877–1878. godine. Ratna iskustva, susreti sa ljudima različitih naravi i život u tadašnjoj Srbiji oblikovali su njegov pogled na svet i kasnije postali nepresušan izvor inspiracije za književnost.

Zanimljivo je da nije rano počeo da piše. Za razliku od mnogih velikih autora, ozbiljnije se književnosti posvetio tek u svojim tridesetim godinama, ali je za relativno kratko vreme uspeo da stvori dela koja su postala klasici srpske književnosti.

Niš mu je podario najveća dela

Boravak u Nišu bio je najplodniji period njegovog života. Upravo tamo nastale su priče i romani po kojima ga danas svi poznaju. Posebno mesto zauzima "Zona Zamfirova", ljubavna priča smeštena u stari Niš, prepuna živopisnog govora, običaja i mentaliteta juga Srbije.

Ništa manje značajni nisu ni "Pop Ćira i pop Spira", satirična priča o rivalstvu dvojice sveštenika, kao ni "Ivkova slava", delo koje i danas važi za jedno od najduhovitijih u srpskoj književnosti. Njegovi junaci nisu bili izmišljeni heroji, već obični ljudi sa svojim manama, vrlinama i svakodnevnim brigama, zbog čega su čitaoci lako mogli da se prepoznaju u njima.

Knjige koje su dobile novi život na filmu

I više od jednog veka nakon nastanka, Sremčeva dela nastavila su da osvajaju publiku. Film "Zona Zamfirova" iz 2002. godine postao je jedan od najgledanijih domaćih filmova svih vremena, dok su ekranizacije "Pop Ćire i pop Spire" i "Ivkove slave" dodatno približile njegove priče novim generacijama. Zahvaljujući njima, njegov humor, način pripovedanja i nezaboravni likovi ostali su podjednako aktuelni i u 21. veku.

Neočekivan kraj velikog pisca

Godine 1906. izabran je za člana tadašnje Srpske kraljevske akademije, današnje SANU, što je predstavljalo jedno od najvećih priznanja koje je jedan književnik mogao da dobije. Međutim, nije dugo uživao u toj časti.

Tokom boravka u Sokobanji iznenada se razboleo. Preminuo je u 50. godini života od posledica trovanja krvi izazvanog infekcijom, ostavivši iza sebe književni opus koji će obeležiti srpski realizam i postati deo nacionalne kulturne baštine. Njegova kuća u Sokobanji danas je mesto sećanja na jednog od najvećih srpskih pripovedača.

Više od jednog veka kasnije, Stevan Sremac ostaje pisac čije se knjige ne čitaju samo zbog školskih obaveza. One i dalje podsećaju na vreme u kojem su humor, ljubav, običaji i ljudske slabosti bili ispričani na način koji i danas izaziva osmeh.

(Ona.rs)