Grad na Dunavu u kojem su se susretali Rimljani, despoti i ustanci – a jedan dud promenio istoriju

U severoistočnom delu naše zemlje, nedaleko od obale Dunava, leži grad u čijoj blizini je nekada prolazio i čuveni Carigradski drum.

U doba kada su Rimljani tim područjem vladali, Smederevo je imalo značajnu ulogu, baš zbog pozicije koju je zauzimalo, budući da se tim pravcem pružala i granica.

Preporučujemo

Iako je grad istorijski najpre upamćen kao prestonica srednjevekovne srpske despotovine, posebno je interesantan podatak da još s početka 11. veka datira prvi pisani trag o ovom gradu. Kasnije je i u povelji, koju je srpski knez Lazar izdao 1381. godine naveden je podatak u kome je opet pomenuto Smederevo.

Takođe, istraživanja ukazuju na to da je područje današnjeg grada i okoline bilo naseljeno kontinuirano još od praistorije.

Simbol slobodnog grada

Kada se pominje Smederevo, ne može da se ne pomene i tvrđava, koja je vremenom postala i pravi gradski simbol i asocijacija mnogima na nekadašnju prestonicu srpske despotovine.

Pa ipak, u gradu postoji i jedno znamenito mesto, koje simbolično predstavlja trenutak kada je Smederevo oslobođeno od viševekovne turske vlasti.

Beli dud, koji je smešten u centralnom gradskom području, poznat je i kao Karađorđev dud. I ne samo da su se pod tim dudom vekovima vodili mnogi razgovori, već je ispod njega daleke 1805. godine, tokom novembra meseca zvanično obnarodovano oslobođenje Smedereva.

Tačnije, ispod tog duda našli su se vođa Prvog srpskog ustanka, vožd Karađorđe Petrović i dizdar Muharem Guša, koji je u to vreme bio zapovednik grada. Simbolično, na tom mestu je srpski vožd zvanično primio ključeve utvrđenja, po kome je i danas Smederevo poznato. Zahvaljujući tom činu smatrano je da je grad konačno oslobođen.

Interesantno je pomenuti da je izlazak turskih vojnika iz Smedereva tada uključivao i vojne počasti, ali su zauzvrat oni u gradu, hrabrim srpskim ustanicima, ipak ostavili sasvim dovoljno ne samo topova, nego i municije.

Letnjikovac Obrenovića

Srpski knjaz Miloš Obrenović kupio je u Smederevu oko 30 hektara zemljišta od nekog turskog spahije. Upravo tu će kasnije njegov sin izgraditi rezidenciju, u kojoj je trebalo da provodi vreme tokom toplijeg perioda godine.

Smederevska vila, koja nosi naziv “Zlatni breg” bila je izgrađena na posedu, koji je knjaz Miloš prethodno kupio. U svoje vreme, igrala je značajnu ulogu i u gradskom životu, budući da su u njoj tada organizovani i mnogi događaji.

Kako se u okviru ovog zdanja nalazio i vinski podrum, ali i vinogradi, to i ne čudi što su još tada mnogi imali prilike da isprobaju čuvena smederevska vina.

Kasnije, kada na vlast dolazi srpski knez Mihailo Obrenović, Milošev sin, tek koju godinu pre nego što će biti ubijen u atentatu u Košutnjaku, on obnavlja vinograde, ali i gradi zdanje koje će tokom potonjih godina smatrati i svojevrsnim centrom društvenog života grada.

Danas je Smederevo, osim po tvrđavi, poznato i po manifestaciji posvećenoj grožđu i proizvodnji vina. Međutim, ono što se ne pominje baš često jeste da “Smederevska jesen” korene ima zapravo baš odatle. Naime, nedugo nakon što je knez Mihailo podigao vilu “Zlatni breg” i obnovio vinograde, mnogi stanovnici Smedereva su se u vreme berbe grožđa baš tu i okupljali.

Otuda je proizašla ideja da se stanovnici tog kraja pohvale svojim grožđem i vinom, pa je tako i začeta ideja koja se tiče svojevrsnih izložbi grožđa. Veruje se da je odatke i proistekla ideja za nastanak ove manifestacije po kojoj je Smederevo nadaleko poznato. No, čak i da ne vodi poreklo još iz tog perioda, činjenica je da je “Smederevska jesen” manifestacija koja je postala prva asocijacija mnogima na sam pomen ovog grada.

(Ona.rs/ “Grad Smederevo” / “Gde putovati” )